Yazılar

114 yazı

Bir Macera Ürünü Destinasyonu Taşır mı?

Bazı ilçeler tek bir macera ürünüyle biliniyor: Tepeden uçmak, nehirde rafting, bir koyda dalış, bir kanyonda yürüyüş. O ürün ilçeyi haritaya taşıyor; ilçeyi taşıyan şey ise güvenlik standardı, işletmelerin birliği, sezon ve ürünün yanındaki ikinci ve üçüncü ürün.

Tren İstasyonu Destinasyonun Kapısı Olabilir mi?

Hızlı tren birçok şehre yeni bir kapı açtı: Birkaç saatte, arabasız, küçük bir bavulla gelen bir ziyaretçi. O ziyaretçinin şehirle ilk karşılaşması istasyon meydanında oluyor; meydanın ne sunduğu ve tren saatine göre kurulan ürün, o ziyaretçinin şehirde kalıp kalmayacağını belirliyor.

Kendi Şehrinde Turist Olmak

Bir şehirde doğup büyümüş insanların çoğu müzesine hiç girmemiş, kalesine çıkmamış, tekne turuna binmemiş. Oysa misafirine şehri gezdiren hemşehri, destinasyonun en sadık ve en iyi anlatan müşterisi; sektörün bu insanı müşteri olarak görmesi gerekiyor.

Destinasyonun Fotoğraf Noktaları Kendiliğinden Oluşmuyor

Bir şehrin sosyal medyada nasıl göründüğünü ziyaretçinin fotoğraf çektiği birkaç nokta belirliyor ve o noktalar tesadüfen oluşmuyor. Manzara, ışık saati, güvenli durma yeri, küçük bir işaret ve yanındaki esnaf. Bir seyir terasında bir akşamüstü, bunların hepsi tek karede görünüyor.

Esnafın Yabancı Dili

Turistin şehirde ilk konuştuğu kişi rehber değil, esnaf. Dil bilmeyen esnaf turisti resimli menüyle, fiyat etiketiyle, telefondaki çeviriyle ve bir gülümsemeyle karşılıyor; tek dükkânın yetmediği yerde çarşının ortak çözümleri devreye giriyor. Mesele dil bilmek değil, anlaşılır olmak.

Termal İlçenin Ürünü Sıcak Sudan Fazlası

Termal ilçede otel sıcak suyu satıyor, ilçe ise yanından geçiliyor. Oysa kür programı, kış sezonu, yaşlı ve aile misafiri, yöresel mutfak ve çarşı bir araya geldiğinde başka bir ürün çıkıyor ve o ürünü otelle çarşı birlikte yazıyor.

Destinasyonun Çocuk Ziyaretçisi

Ailelerin tatil kararını çoğu zaman çocuk veriyor; sıkıldığı yerden erken dönüyor, sevdiği yere aileyi geri getiriyor. Çarşıda, müzede, lokantada, otelde ve meydanda çocuğu düşünen küçük kararlar aileyi ertesi yıl aynı şehre getiriyor.

Tek Kartla Şehir: Ziyaretçi Kartı Nasıl İşler?

Müze, ulaşım, acente turu ve esnaf ikramı tek kartta toplandığında ziyaretçi şehri tek kararla geziyor, şehir de onu istediği yere yönlendiriyor. Kartı kimin sattığı, gelirin nasıl paylaşıldığı ve esnafın nasıl katıldığı, kartın ayakta kalıp kalmayacağını belirliyor.

Bisikletle Gelen Ziyaretçi

Kıyı yolunda heybeli bir bisikletli, geçip giden biri değil; o akşam ilçede yatacak, her öğününü dışarıda yiyecek bir ziyaretçi. Pansiyon, tamirci ve kahveci onu tanıdığında, büyük bir yatırım yapmadan ona hazırlanabiliyor.

Destinasyonun Yağmurlu Günü

Tatilin bir sabahı yağmur başlıyor ve otel lobisi 'ne yapacağız' diye soran misafirle doluyor. İlçede o güne cevap verecek müze, hamam, atölye, kapalı pazar var ama kimsenin elinde listesi yok. Yağmurlu günü kayıp gün olmaktan çıkaran şey hava değil, yağmurdan önce yazılmış o tek sayfalık liste.

Yerel Ürün Nasıl Hatıra Olur?

Her çarşıda aynı nazar boncuğu satılıyor; oysa her şehrin kendi reçeli, sabunu, dokuması, çömleği var ve bavula girmiyor. Bir ürünün hatıraya dönüşmesi etiketten fiyata, raftan üreticiyle esnafın ilişkisine kadar birkaç küçük karara bağlı.

Destinasyonun İlk Saati

Tatil plajda değil, havalimanının çıkış kapısında başlıyor. Uçaktan inip otele yerleşene kadar geçen ilk saat tatilin tonunu belirliyor ve bu saatin sektörde bir sahibi yok. Transfer şoförü, taksi, ilk esnaf ve resepsiyon o saati birlikte yaşatıyor; sahibi olması gereken de otel.

Şehrin Kendi Günü Nasıl Tasarlanır?

Her şehrin yılda bir günü var: Kurtuluş günü, kuruluş yıl dönümü ya da şehir günü. Sabahki tören o günün omurgası. Törenin yanına ikram sofrasını, korteji, çocuk şenliğini, esnafı ve akşam konserini ekleyen şehir, o günü yıllar içinde kendi bayramına çeviriyor.

Etkinlik Günü Sahne Arkasında Kim Nerede?

Akış cetveli, telsiz kanalları, sahne amiri, konukların karşılanıp sahneye alınması, konuşmacı geçişleri, prova, gecikme ve söküm. Etkinlik gününün üç sorusu var: Kim, ne zaman, nerede. Sahne arkası koordinasyonu, bu üç sorunun o gün için verilmiş cevabı.

Festivalin Ortakları Aynı Masada mı?

Bir şehir festivalinde belediye, organizatör, sponsor, esnaf ve sanatçı ajansı aynı masaya oturduğunda ne değişiyor? Rollerin paylaşımı, tek sayfalık ortak bütçe tablosu, takvim, risk ve ölçüm üzerine; iyi işleyen bir ortaklık sahnesiyle.

Soğukta Dolu Bir Meydan Nasıl Kurulur?

Kasım'dan Mart'a meydanlar sessizleşiyor; oysa soğukta da dolu bir meydan kurulabiliyor. Rüzgârı kesmek, ışığı doğru kurmak, sahlebi ve kestaneyi akışa bağlamak, çocuğa kar ve buz, esnafa stant, hafta içine ayrı program; malzemesi Türkiye'nin kendi kışı.

Müzede Ziyaretçi Girişten Çıkışa Ne Yaşıyor?

Müzeye giren bir aile eserden çok başka şeyler yaşıyor: Otoparktan gişeye yürüyüş, bir gölge, bir bank, rehberin sesi, kafede bir çay, çocuğun sıkılmadığı yarım saat. Deneyimin çoğu sergi salonunun dışında kuruluyor ve orada işletmecinin, rehberin ve şehrin yapabileceği çok şey var.

Bölge Turizm Projesine Sektör Nasıl Ortak Olur?

Bir rota, bir tema yılı, ortak tanıtım ya da altyapı projesi başladığında otelci, DMC, esnaf ve üniversite masada mı, yoksa yalnızca açılışta mı? Sektörün projeye taşıdığı şey, ortak takvim, ürün paketleme ve proje bittikten sonra işi sürdürecek kişi, projenin ürüne dönüşüp dönüşmeyeceğini belirliyor.

Uluslararası Spor Etkinliği Sahada Nasıl Yürür?

Bir şampiyona şehre geldiğinde seyircinin gördüğü şey yarış; sektörün gördüğü şey akreditasyon, gönüllü vardiyası, taraftar akışı, ulaşım dilimleri, medya merkezi ve acil durum provası. Türkiye'de ağırlanan büyük spor etkinliklerinin çoğu sorunsuz geçiyor ve bunun arkasında aylar önce kurulmuş bir operasyon var.

Otel Misafiri İlçeyle Nasıl Buluşur?

Tatil köyünde bir hafta kalan misafirin çoğu, on beş dakika ötedeki ilçeyi transfer otobüsünün camından görüyor. Oysa otelle ilçe arasında köprü kurmak zor değil; akşam programı, esnafla ortak paket, Türk gecesinde üretici tezgâhı, festival akşamı servisi. İki taraf da kazanıyor.

Film Setinden Turizm Ürünü Nasıl Çıkar?

Bir dizi ya da film şehirde çekildiğinde sokak birkaç günlüğüne kapanıyor, ekip aylarca otelde kalıyor, sonra bölüm yayınlanıyor ve dünyanın bir yerinden biri 'burası neresi' diye yazıyor. O andan sonra şehrin işletmeleri, DMC'leri ve rehberleri ne yapabilir?

Sezon Dışında Destinasyon Nasıl Yaşar?

Kasımdan marta kadar bir kıyı ilçesi boşalmıyor, müşterisi değişiyor: yerleşen yabancılar, uzaktan çalışanlar, yerli hafta sonu, kamp yapan takım, toplantı yapan şirket. Kışın kapalı ilçenin sorumlusu iklim değil, bu müşteriyi tanımamış olmak.

Büyük Turnuva Öncesi Sektör Ne Yapar?

Bir şehre uluslararası bir turnuva geldiğinde stadyum, güvenlik ve resmi program hazır zemin; ama taraftar maç dışındaki üç günü şehirde geçiriyor. O üç günü otelci, DMC, organizatör, esnaf ve dönemsel ekipler dolduruyor. Turnuva gelmeden önce sektörün masasında ne olmalı?

Etkinliklerde Gönüllüler ve Dönemsel Ekipler

Etkinlikleri kadrolu ekipler değil, birkaç günlüğüne gelen insanlar yapıyor: gönüllüler, projesel personel, günlük saha ekipleri, hostesler, üniversiteden çağrılan öğrenciler. Bu insanların çoğu zaman adı yok, hazırlığı yok, bütçede bir satırı yok. Onları görmek, hazırlamak ve hatırlamak üzerine.

Etkinlik Bütçesi Nereden Kaçar?

Her etkinliğin iki bütçesi var: toplantıda sunulan ve sahada biten. İkisinin arası çoğu zaman yüzde yirmi. Bu fark büyük kalemlerden değil, kimsenin tabloya yazmadığı yerlerden çıkıyor. Jeneratör mazotundan kur farkına, onay için düşük yazma alışkanlığından son hafta gelen fikirlere.

Etkinlik Raporu Kim İçin Yazılır?

Etkinlikten bir hafta sonra gelen kırk sayfalık rapor: fotoğraflar, erişim rakamları, teşekkür sayfası. Kimse okumuyor. Karar vericinin gerçekten okuyacağı rapor tek sayfa, dört soru ve sapmanın dürüstçe yazılmasıyla başlıyor.

Festival mi, Fuar mı, Kongre mi?

Bir şehir etkinlik yapmaya karar verdiğinde tartışma 'ne yapalım' sorusunda düğümleniyor. Oysa kongre şehirden salon ve oda ister, fuar alan ve sektör, festival açık alan ve kimlik, spor tesis ve ulaşım. Her tür şehirden başka bir şey istiyor ve şehre başka bir şey bırakıyor.

Bir Şehrin Yıllık Etkinlik Takvimi Nasıl Kurulur?

Mayıs ve Eylül dolu, Şubat boş, aynı hafta sonuna üç etkinlik. Çoğu şehrin takvimi bir liste; herkesin kendi işini yaptığı bir yılın kaydı. Takvim bir dağıtım kararıdır: Şehrin sınırlı dikkatini ve hafta sonlarını yılın hangi dönemine vereceğinin kararı.

İlk On Dakika: Katılımcı Deneyimi Kapıda Belirlenir

Otoparkta yer yok, girişi iki kere sordunuz, kayıt masasında on beş dakika beklediniz, isminiz listede yoktu. İçerideki sahne mükemmel. Akşam eve dönerken ne anlatırsınız? Etkinliğin en az tasarlanan, en çok hatırlanan bölümü üzerine.

Etkinlik Bittikten Sonra Şehre Ne Kalır?

Miras kelimesi olimpiyatlar için kullanılıyor. Ben bir ilçe festivali için de kullanmak istiyorum. Festival için düzenlenen park bir yıl sonra kimin? Birlikte çalışmış esnaf, dernek ve belediye birimleri dağılıyor mu? Takvimde kazanılan yer korunuyor mu? Küçük etkinliğin mirası üzerine.

Hibrit Etkinlik Gerçekten Kaldı mı?

Pandemi döneminde 'artık her etkinlik hibrit olacak' denmişti. Birkaç yıl geçti, salonlar doldu, 'hibrit' kelimesi sunumlarda kaldı. Peki hibrit öldü mü? Hayır; ama olduğu söylenen şey de olmadı. Yayın ile ikinci bir etkinlik arasındaki fark, maliyetin gerçek boyutu ve Türkiye'de kurumların canlı yayın alışkanlığı üzerine.

Çalışan Etkinlikleri Neden Sıkıcı?

Yıl sonu yemeği, bayi toplantısı, motivasyon gecesi, kick-off, piknik. Şirketlerin en çok yaptığı ve en az düşündüğü etkinlikler. Masalarda telefona bakan insanlar, koridorda sigara molası, 'bir an önce bitse' bakışları. Sorun bütçe değil; bu etkinliklerin kim için yapıldığının unutulmuş olması.

Etkinlik Esnafa Yarıyor mu?

Festival alanının yanındaki lokantacı o hafta sonu üç kat satıyor; iki sokak ötedeki kuaför yol kapandığı için müşteri kaybediyor. Etkinliğin esnafa etkisi dükkânın alana uzaklığına ve ne sattığına bağlı. Esnafı seyirciden paydaşa çeviren beş küçük adım: haber vermek, önce mahalleye sormak, yolu kapatmak yerine yönlendirmek, ertesi günü planlamak, esnaf odasını masaya oturtmak.

Şehrin Etkinliğe Tahammülü: Ses, Trafik, Mahalle

Konser gece on ikide bitiyor, mahalledeki bebek saat dokuzda uyuyor. Festival üç gün sürüyor, sokağa üç gün park edilemiyor. Etkinliğin komşuları var ve onlar etkinliğe gelmiyor. Şehrin etkinliğe tahammülü sınırsız değil; o sınırı görmeyen etkinlik, bir süre sonra şehir tarafından istenmiyor.

Festival İptal Riski Nasıl Yönetilir?

Festival iptali bu sektörün her yaz yaşadığı bir risk: fırtına uyarısı, çekilen sponsor, gelemeyen sanatçı, biten bütçe. İptal kararı kadar iptalin faturası da konuşulmalı. Sahneyi kuran, stant açan, otel tutan, gönüllü olan, günlük çalışan, bilet alan. İptalin zincirleme maliyeti ve sektörün bu riske nasıl hazırlanabileceği üzerine.

Konser Bileti Neden Bu Kadar Pahalı?

Konser bileti açıklandığında herkes aynı şeyi soruyor: Bu para kime gidiyor? Bir organizatörün bütçe tablosu satır satır: Kaşe, prodüksiyon, mekân, komisyon, sigorta, dolmayan konserin riski, yabancı sanatçının lojistiği ve sektörün elindeki birkaç çare.

Şehirlerin Salon Stoku

İstanbul'da büyük konser için mekân bulunamıyor; Anadolu'da yıl boyu dolmayı bekleyen salonlar var. Aynı ülkede aynı anda bir yerde kıtlık, bir yerde boş takvim. Çünkü kimse şehrin salon envanterini çıkarmış değil: kaç mekân var, kapasiteleri ne, kim işletiyor, yılda kaç gün dolu. Salon var; stok yönetimi yok.

Bahar Şenlikleri Neden Bitti?

Bir zamanlar her üniversitenin bahar şenliği vardı; şehrin en büyük konserleri kampüste yapılırdı, şehir kampüse gelirdi. Bugün çoğu ya yapılmıyor ya küçük ya da bambaşka bir biçimde. Ne değişti? Bütçe, güvenlik, kampüslerin kartlı girişe geçmesi, öğrencinin değişmesi. Ve bir şehrin, üniversitesiyle kurduğu en canlı bağı kaybetmesi.

Bir Belediyenin Etkinlik Birimi Nasıl Kurulur?

Bir belediyede etkinlik kimin işi diye sorduğunuzda birkaç cevap birden alırsınız: kültür müdürlüğü, basın, spor, gençlik merkezi, özel kalem. Hepsi doğru; bu yüzden çoğu belediyede etkinlik var ama etkinlik birimi yok. Takvim sahipliği, bütçe yetkisi, kaç kişi, nereye bağlanmalı ve takvimin dışından gelen taleplerle nasıl yaşanır.

Türkiye'nin En Büyük Etkinlik Sektörü: Düğün

Her hafta sonu binlerce salon, kır bahçesi ve otel; her birinde bir sahne, bir ses sistemi, bir catering, yüzlerce misafir. Üstüne bir de dışarıdan gelen pazar: Hindistan'dan, İran'dan, Körfez'den, Avrupa'daki gurbetçilerden Türkiye'ye düğün için gelen aileler ve onların şehre bıraktığı ekonomi. Türkiye'de düğün, kongre ve festivalden kat kat büyük bir etkinlik sektörü; ama kimse onu sektör saymıyor.

Fuarlar Bitiyor mu?

Her yıl aynı tartışma: Fuarlar artık eskisi gibi değil, katılımcı azaldı, standa kimse uğramıyor, her şey internette. Doğru da, eksik de. Fuarın bir kısmı gerçekten bitiyor, bir kısmı başka bir şeye dönüşüyor. Türkiye'de hangi fuar neden küçülüyor, hangisi neden büyüyor ve fuarın yeni işi ne?

Yatırımcı Sunumunda Etkinlik Nerede Durur?

Bir destinasyona otel, restoran ya da tesis yatırımı için gelen yatırımcı, sunumda doluluk, fiyat ve mevsim görmek istiyor. Etkinlik takvimi, çoğu sunumda tek bir satır. Oysa etkinlik, yatırımcının en çok aradığı şeyi veriyor: Sezon dışı talep ve öngörülebilirlik. Etkinliğin yatırım dilinde nasıl anlatılacağı.

İstanbul Kongre Şehri Olmaktan Neden Uzaklaştı?

2010'ların başında İstanbul, uluslararası kongre sıralamalarında dünyanın ilk on şehri arasındaydı. Sonra geriledi. Dış algı, rakip şehirlerin kongre bürolarına yaptığı yatırım, birlikte planlanmayan altyapı ve odağını kaybeden ekosistem. Tek bir sebep yok; ama son yıllarda değişen çok şey var ve geri dönüş için zemin bugün on yıl öncesinden daha güçlü.

Teknofest Modelinden Ne Öğrenilir?

Birkaç yılda sıfırdan yüz binlerce ziyaretçiye ulaşan, her yıl şehir değiştiren, on binlerce gönüllü başvurusu alan, kamu ve vakıf destekli bir festival. Ölçeğini ve kaynağını bir kenara bırakıp etkinlik yönetimi açısından bakınca ortaya kopyalanabilir birkaç şey ve kopyalanamaz birkaç şey çıkıyor. İkisini ayırmak gerekiyor.

Etkinlik Ajansı Neden Batar?

Türkiye'de etkinlik ajanslarının büyük bölümü küçük, birkaç müşteriye bağımlı ve her yaz nakit sıkıntısında. Batanlar kötü iş yaptığı için batmıyor; parasını geç aldığı, tek müşteriye yaslandığı, teminat mektubuna boğulduğu ve sezon dışında dayanamadığı için batıyor. Sektörün en az konuşulan tarafı: ajansın kendi ekonomisi.

Etkinlik Yemeği Neden Kötü?

Soğuk kahve, kuruyan sandviç, kuyrukta bekleyen beş yüz kişi, çöpe giden yüz tabak. Türkiye'de etkinlik yemeği, etkinliğin en çok şikâyet edilen ve en az tasarlanan parçası. Sorun aşçı değil; yemeğin etkinliğin parçası değil, bir satın alma kalemi olarak görülmesi. Ve bu arada şehrin kendi mutfağı masada hiç yok.

Sahne Arkasında Kimse Kalmadı: Teknik Ekip Sorunu

Ses teknisyeni, ışık operatörü, rigger, sahne amiri, LED teknisyeni. Türkiye'de etkinlik sektörünün en kritik ve en az yetişen insanları. Pandemi yarısını götürdü, kalanlar yurt dışına ya da başka sektöre gitti; yerine kimse gelmiyor çünkü bu meslekler hâlâ yalnızca sahada öğreniliyor. Sahne kuruluyor, kuracak adam kalmıyor.

Her Etkinliğin Bir Fotoğraf Köşesi Var, Neden?

Işıklı yazı, çiçek duvarı, ayna, neon logo. Her etkinlikte bir köşe, paylaşılmak için kuruluyor. Instagram için tasarlanan etkinlik, Instagram'da iyi görünüyor; ama orada olan insan için ne oluyor? Paylaşılabilirlik ile deneyim arasındaki fark, 'fotoğraf çekilen' etkinlikle 'yaşanan' etkinlik arasındaki fark.

Etkinliklerde Erişilebilirlik Rampadan İbaret Değil

Rampa erişilebilirliğin başlangıcı; sonrası düşünülmeyi bekliyor. Görme engelli katılımcı sahneyi duyamıyor, işitme engelli konuşmayı anlayamıyor, yaşlı katılımcı ayakta duramıyor, otizmli çocuk gürültüde kalamıyor. Çoğu etkinlikte yapılan rampa; gerçek erişilebilirlik ise ucuz ama düşünülmeyi gerektiren bir liste.

Yaz Etkinlikleri Artık Çok Sıcak

Temmuz'da öğle saatinde açık hava festivali, Ağustos'ta kırk derecede konser, sıcak hava dalgasında maraton. Etkinlik takvimlerimizin çoğu, iklimin değişmediği varsayımıyla kurulmuş. Oysa yazlar uzadı, sıcak arttı, fırtına sıklaştı. Etkinlik takviminin saati, mevsimi ve mekânı yeniden düşünülmek zorunda.

Etkinlik Alanı Aynı Zamanda Toplanma Alanı mı?

Türkiye'de şehirlerin en büyük açık alanları iki listede birden: Etkinlik alanları ve deprem toplanma alanları. Aynı meydan, aynı park, aynı stadyum çevresi. 2023 depremi bu iki listenin aynı anda gerekebileceğini gösterdi. Etkinlik için düzenlenen alan, afet için nasıl hazır olur; afet için ayrılan alan, etkinlikle nasıl yaşar?

Antalya'nın Kış Kampı Ekonomisi

Her Ocak, Avrupa'nın yüzlerce futbol takımı Antalya'ya geliyor: Belek'in çimleri, oteller, hazırlık maçları, taraftar, medya. Sezonun en ölü ayında dolu oteller. Türkiye'nin en somut spor turizmi örneği ve neredeyse hiç anlatılmayan bir başarı hikâyesi. Nasıl oluştu, ne getiriyor, nereye büyüyebilir?

Meydanı Olmayan Şehirde Etkinlik Nerede Yapılır?

Türkiye'nin çoğu şehrinde kalabalığın durabileceği bir meydan yok; olan da çoğu zaman trafiğin ortasında kalmış. Etkinlik için alan arandığında cevap hep aynı: Stadyum çevresi, şehir dışı, sahil. Meydansız şehir, kalabalığı kendi merkezinde toplayamıyor. Meydanın etkinlik için anlamı, Türkiye şehirlerinde meydanın neden kaybolduğu ve nasıl geri kazanılabileceği.

Kültür Merkezi Nasıl Dolar?

Hemen her ilçenin bir kültür merkezi var: Salon, fuaye, sergi alanı, atölye odaları, bazen kütüphane. Bu bina ilçenin elindeki en büyük kültür imkânı ve dolu merkezlerde gördüğüm şeyler birbirine çok benziyor: Takvimi kuran bir program sorumlusu, ilçenin ezberlediği düzenli bir hafta, başka birimlerin kurslarının aynı çatı altına taşınması, gençlerin ve okulların binayı kendi yeri sayması, kapıda sayım ve esnafla kurulan ilişki. Dolu bir kültür merkezinin haftası bu parçalardan kuruluyor.

Semt Pazarı Bir Etkinlik mi?

Her hafta aynı gün, aynı yerde, sabah kurulup akşam sökülen, binlerce insanın geldiği, yerel üreticinin sattığı, sosyal bir ritmi olan bir şey. Türkiye'nin en köklü, en yaygın ve en düzenli etkinliği semt pazarı; ama kimse ona etkinlik demiyor. Pazarın rekreasyon değeri, kapalı pazar alanlarının pazar dışı günlerde taşıdığı imkân ve pazarın turizmle ilişkisi.

Festival Dosyası Devir Teslimde Nasıl Devredilir?

Yönetim değişimi her kurumun doğal bir evresi ve festival, devir teslimde ancak dosyası kadar devrediliyor. Kapanış raporları, tedarikçi ve sanatçı listesi, sponsor sözleşmeleri, alan planı ve sözleşme takvimi tek bir klasörde durduğunda yeni yönetim ilk haftasında temmuz tarihini sabitleyip programa kendi imzasını atabiliyor. Bu dosya nasıl kurulur, nerede durur ve organizatör, sponsor, esnaf, sanatçı ajansı dosyanın neresinde?

Taşıma Kapasitesi Nasıl Ölçülür?

Bir destinasyonun kaç ziyaretçiyi iyi ağırlayabildiğini ziyaretçi sayısı değil, o sayının saate, alana ve orada yaşayan insana oranı söylüyor. Sahada bu ölçüm birkaç parçadan kuruluyor: kapıdaki turnike sayımı, güne yayılmış tur programı, rezervasyonlu ziyaret, yandaki koya açılan yol, sezon başı toplantısında yerel halkın sözü ve işletmelerin kendi kapısındaki payı. Ziyaretçiyi geri çevirmeden, güne ve yere dağıtarak.

İkinci Şehirler Nasıl Pay Alır?

Türkiye'nin turist sayısı rekor; ama turistin büyük bölümü iki üç ile gidiyor. Geri kalan iller için oyun başka: Niş, rota, etkinlik, komşu, yakın pazar. Büyük şehrin kırıntısını değil, kendi masasını kurmak.

Turist mi, Ziyaretçi mi? Günübirlikçinin Ekonomisi

Sabah gelip akşam dönen, otelde kalmayan, bir yemek yiyip bir çay içen, yolu ve otoparkı dolduran ziyaretçi. Sapanca, Şile, Ağva, Polonezköy, Abant, Kapadokya'nın bir kısmı; Türkiye'nin birçok destinasyonu günübirlikçiyle yaşıyor ve günübirlikçi istatistikte çoğu zaman görünmüyor. Ne bırakıyor, ne götürüyor ve nasıl bir gece kalmaya ikna edilir?

Gece Ekonomisi: Turizmin Görünmeyen Vardiyası

Anadolu'da birçok şehirde turist akşam sekizden sonra otele dönüyor; çünkü akşam için kurulmuş bir program henüz yok. Gece ekonomisi, bir şehrin günün yarısını kullanıp kullanmadığının ölçüsü. Güvenlik, ulaşım, mekân ve program; şehrin akşam vardiyasını kurmak.

Gastronomi Turizmi Menüyle Değil Hikâyeyle Satılır

Her şehrin tanıtımında bir yöresel lezzetler sayfası var ve bu iyi bir başlangıç; gastronomi turizmi oradan sonra başlıyor. Gaziantep'i gastronomi şehri yapan şey yemek listesi değil; baklava ustasının dükkânı, fıstık bahçesi, sabah pazarı, bunu anlatan insanlar. Üretici, pazar, mevsim ve anlatı olmadan 'yöresel yemek' bir menü satırı olarak kalıyor.

Dijital Göçebe Şehre Ne Kazandırır?

Bir ay kalan, kira ödeyen, pazardan alışveriş yapan, sezon umursamayan, kafede çalışan ziyaretçi. Dünyada şehirler dijital göçebe için vize çıkarıyor, program kuruyor; Türkiye'de ilk örnekler sahil ilçelerinde. Hangi şehir hazır, hangi altyapı eksik ve bu grup gerçekten şehre bir şey bırakıyor mu?

Kruvaziyer Yolcusu Şehre İner mi?

Gemi limana yanaşıyor, üç bin yolcu iniyor, altı saat sonra geri biniyor. Bu altı saatte şehre ne kalıyor? Galataport sonrası İstanbul, Kuşadası, Bodrum, Alanya; Türkiye kruvaziyer yolcusunu geri kazanıyor. Ama liman kenti olmakla kruvaziyer destinasyonu olmak aynı şey değil. Liman ile şehir arasındaki boşluk üzerine.

Tek Ürüne Bağlı Destinasyon

Kapadokya balon demek, Pamukkale traverten demek, Sapanca göl kenarı demek. Tek bir ürünle dünyaya açılan destinasyonlar; o ürün sayesinde var, o ürün yüzünden kırılgan. Balon uçamadığında Kapadokya'da ne kalıyor? Tek ürünün gücü, riski ve ürünü değiştirmeden destinasyonu çeşitlendirmenin yolu.

Kar Garantisi Olmayan Kayak Merkezi

Uludağ, Palandöken, Erciyes, Kartepe, Ilgaz, Sarıkamış. Türkiye'nin kayak merkezleri kar üstüne kurulmuş durumda ve kar artık garanti değil. Kar yağmayan kış, geç gelen sezon, erken biten sezon. Yıl boyu açık tesis, birkaç haftalık kar. Dağ turizmi ile kayak turizmi aynı şey değil; birincisi ikincisini kurtarabilir.

Köy Turizmi Romantizmi

Taş ev, bahçede kahvaltı, köy pazarı, organik her şey. On yılda yüzlerce köy turizmi projesi; beş yıl sonra hâlâ çalışanların ortak birkaç özelliği var. Çünkü köy turizmi, şehirlinin köy hayali üzerine kuruluyor; köyün gerçeği üzerine değil. Ne çalışıyor, ne çalışmıyor, neden.

Turizm Okulu ile Sektör Aynı Masada

Turizm eğitimiyle sektörün iyi işleyen iş birliği nasıl kuruluyor? Ücretli ve mentorlu staj, sınıfa gelen otel müdürü, mezunun ilk yılını yazılı bir yola oturtan otel, aşçılık ve servis eğitiminin değeri, otelin ve ajansın okulla ortak programı. Sahada gördüğüm iyi örnekler üzerinden, sorumluluğu sektöre ve iş birliğine veren bir yazı.

Transit Yolcu Şehre Nasıl İndirilir?

İstanbul Havalimanı'ndan her yıl on milyonlarca yolcu geçiyor; büyük bölümü şehri hiç görmeden aktarma yapıyor. Dünyada bazı havayolu-şehir çiftleri bu yolcuyu şehre indirmeyi bir ürüne dönüştürdü: Stopover. Türkiye'nin elindeki en büyük ve büyümeye en açık turizm fırsatı, havalimanının içinde bekliyor.

Karavan Ziyaretçisi Şehirde Nasıl Ağırlanır?

Karavan ziyaretçisi evini yanında getiriyor ama çarşıyı şehirden alıyor: Uzun kalıyor, sezon dışı geliyor, çarşıda harcıyor. Onu ağırlamak için düz bir alan, su, elektrik, atık noktası ve esnaf bağlantısı yetiyor; bir kıyı ilçesinden bir eylül sabahı.

Alışveriş Turizmini Kim Yönetiyor?

Kapalıçarşı'da pazarlık eden Avrupalı, AVM'de günlerini geçiren Körfez ailesi, Laleli'de koli bağlatan toptancı. Türkiye'nin en çok harcayan turisti alışveriş için geliyor ve gününü AVM, esnaf, otel, rehber ve DMC ayrı ayrı yönetiyor; baştan sona kimse değil.

Kent Müzesi Nasıl Canlı Kalır?

Restore edilmiş bir konak, bir han ya da eski bir okul binası; içinde şehrin hikâyesi. Kent müzesi, bir şehrin kendini kendine anlattığı yer ve canlı kalan müzelerde gördüğüm şeyler birbirine benziyor: Hemşehrinin fotoğrafını ve eşyasını getirdiği bir program, okul gruplarının masaya oturduğu atölye, turistin şehre giriş yaptığı bir giriş katı, yılda birkaç kez değişen sergi ve müzeye ses veren görevliler, stajyerler ve şehrin kendi insanları. Canlı bir kent müzesinin yılı bu parçalardan kuruluyor.

Kongre Merkezi Nasıl Dolar?

Türkiye'de kongre merkezi olmayan il neredeyse kalmadı ve bu, etkinlik sektörü için büyük bir zemin. Asıl soru artık binanın gerekip gerekmediği değil, var olan merkezin nasıl dolacağı: Şehrin pazarına uygun ürün, otel ve ulaşımla birlikte satış, merkezin etrafında sektörün kuracağı ortak satış masası, hafta içi kullanım ve komşu şehirlerle ortak pazarlama. Hangi şehirde hangi ölçek işler?

Millet Bahçesinin Yılı Nasıl Planlanır?

Şehrin ortasında, yürüme mesafesinde, herkese açık büyük bir yeşil alan; millet bahçesi, bir şehrin elindeki en büyük rekreasyon imkânlarından biri. İyi işleyen bahçelerde gördüğüm ortak şey, bahçenin yılının bir takvim gibi kurulması: Mevsim programı, sabah ve akşam kullanımı, kafe ile bakımın birlikte düşünülmesi, mahallenin sahipliği ve kapıda sayım. Dolu bir bahçe böyle kuruluyor; yılın sonunda da sayılar bir sonraki yılı yazıyor.

Gençlik Merkezi Akşamları Nasıl Dolar?

İyi işleyen bir gençlik merkezinin cumartesi gecesi: Alt katta bir müzik provası, yanında kodlama atölyesi, kafede satranç turnuvası, kapıda gençlerin kendi hazırladığı takvim. Bir binayı gençlerin yeri yapan şey program, akşam saatleri, mahallede küçük yerler ve gençlerin kendi kurduğu etkinlikler. Türkiye'de tutan gençlik merkezlerinin ortak tarafı.

Sahil Bandı Nasıl Yaşar?

Sahil bandı kıyıyı şehre getiriyor; onu yaşatan şeyler ise açıldıktan sonra geliyor: Denize bakan bank, ağaç ve pergola gölgesi, suya inen basamak, balıkçı iskelesi, yıl boyu açık büfe ve küçük bir takvim. Bir temmuz akşamı ve bir ocak öğlesi.

Halı Sahadan Mahalle Sporuna

Türkiye'nin en yaygın spor alışkanlığı halı saha: Her mahallede birkaç tane, her akşam dolu, saatlik kira, çay ocağı. Bu alışkanlığın üstüne bir mahalle sporu nasıl kurulur? Belediye tesisiyle halı saha işletmecisinin ortaklığı, kadın ve çocuk saatleri, mahalle ligi ve akşamları mahalleye açılan okul bahçesi. Yeni tesis yapmadan, zaten dolu olan sahanın sakin saatlerine yazılan bir program.

Yaşlılar İçin Rekreasyon: Aktif Bir Yıl

Sabah dokuzda parkın yürüyüş yolunda bekleyen bir eğitmen, duvarında aylık takvim asılı bir emekli lokali, salı sabahı film gösteren bir kültür merkezi, perşembe akşamı koro provasına giden emekli bir öğretmen. Aktif yaşlanma programı nasıl kurulur: Gündüz saatleri, mahalle ölçeği, sağlık ve kültür birimlerinin birlikte çalışması, hobi bahçesi, halk eğitim kursu ve belediye korosu. Belediyenin yaşlıyla kurduğu yeni ilişki.

Parkın Akşamı Nasıl Dolar?

Bir parkın gündüzü kendiliğinden doluyor; akşamını ise eşit dağılmış ışık, önü açık bank, açık tuvalet, akşam programı ve geç kapanan bir büfe kuruyor. Kadınların, çocukların ve yaşlıların akşam dokuzda rahatça oturduğu bir park, bir ağustos akşamıyla.

Stadyumun Diğer Üç Yüz Günü

Türkiye'nin şehirleri kısa sürede modern stadyumlar kazandı; şehrin elindeki en büyük etkinlik alanı. Maç takvimi yılın kırk gününü dolduruyor; kalan üç yüz günün programı konserle, fuarla, kurumsal etkinlikle, okul ve amatör sporuyla, koşu ve bisikletle, çevresinde pazar ve festivalle yazılıyor. Yapılmış stadyum şehre nasıl daha çok hizmet eder ve kulüp, belediye ve sektör bu programı birlikte nasıl kurar?

Bir Şehir Nasıl Markaya Dönüşür?

Bir şehir markası nasıl oluşur? Tanıtımdan önce gelen soru, insanların o şehri neden tercih edeceği. Konumlandırma, deneyim ve etkinlikler üzerine.

Etkinlik Neden Yapılır? Sadece “Söylemek” Yetmez, “İspat” Gerekir

Kurumlar neden etkinlik yapar? Söylemi kanıta dönüştüren etkinliklerin iş sonuçlarına katkısını ve ölçümlenebilir değerini ele alıyorum.

Etkinliklerle Şehri Kalkındırmak Mümkün!

Büyük ölçekli etkinliklerin destinasyonların uluslararası konumuna, sosyo-ekonomik yapısına ve kültürel dokusuna etkisi üzerine kapsamlı bir analiz.

Etkinliklerde Sponsorluk Yönetimi

Sponsorluk bağış değil satın almadır. Marka araştırması, katılımcı verisi, aktivasyon, envanter mantığı, Türkiye gerçekleri ve etkinlik sonrası raporlama.

Sürdürülebilir Etkinlikler Tasarlamak: Çevresel Etkiyi Azaltma ve Pozitif Değer Oluşturma Rehberi

Sürdürülebilirlik etkinlik sektöründe artık bir tercih değil. Üç ayak, planlama-uygulama-ölçüm süreci, itirazlar ve yeşil aklama riski üzerine bir çerçeve.

Etkinliklerde Kriz Yönetimi: Sahadan Bir Çerçeve

Krizler hazırladığınız senaryoya uymaz. Bileşik risk, karar eşikleri ve etkinliği ne zaman durduracağınız üzerine sahadan bir çerçeve.

Sürdürülebilir Etkinlik Organizasyonu: Çevre Dostu Etkinlikler İçin Rehber

Sürdürülebilir etkinlik ek maliyet değil, çoğu zaman tasarruf. Mekân seçimi, yerel tedarik, baskı, atık, enerji ve ölçüm için ilk adımlar.

Mega Etkinliklerin Turistik Destinasyonlara Katkısı: Fırsatlar, Zorluklar ve Stratejiler

Mega etkinlikler şehirleri dönüştürmez, planı hızlandırır. Barselona, Sidney, Rio ve Şanghay örnekleriyle ekonomik etki, altyapı ve yerel halk üzerine.

Sapanca Bungalov Turizminin Yükselişi: Bir Destinasyon Başarı Hikayesi

Sapanca bungalov turizmi nasıl büyüdü, şimdi neyle karşı karşıya? Talep, ürün tasarımı, pazarlama, yapılaşma riski ve mevsimsellik üzerine bir değerlendirme.

Belediyelerde Kültürel ve Sosyal Etkinliklerin Bütüncül Planlanması

Takvimi doldurmakla sistem kurmak farklı şeyler. Belediyelerde etkinlik planlamasında kimin için, nerede, hangi düzenlilikte soruları ve ölçüm üzerine.

Turizm’de 2024 Rekoru

2024'te 46,9 milyar dolarlık turizm gelirinin arkasında ne var? Kişi başı harcama, pazar çeşitliliği, kalış süresi, insan kaynağı ve büyümeyi sürdürecek öncelikler üzerine.

Marka Etkinliklerinin Kurumsal Kimliğe Katkıları

Etkinlik, kurumun kendini anlattığı değil gösterdiği yerdir. Katılımcı deneyimi, çalışanlar üzerindeki etki, etkinlik seçimi ve ölçülebilir katkı üzerine.

Bir Destinasyon İçin Marka Etkinlik Oluşturmak

Etkinlik yapmak ile marka etkinlik kurmak farklı işler. Şehirle uyum, tarih seçimi, küçük başlayıp büyümek, gelir yapısı ve yerel halkın rolü üzerine.

DMC Nedir? Ne İş Yapar

DMC nedir, seyahat acentesinden farkı ne? Yerel bilgi ve ilişkinin değeri, kapsam, seçim kriterleri ve kültürel farkındalık üzerine sahadan bir bakış.

20 Kurumsal Etkinlik Türü: Bilmeniz Gerekenler

Kurumsal etkinlik türlerini ezberlemek yerine hangi ihtiyacın hangi formatı gerektirdiğini anlamak. Bilgi, karar, eğitim, takdir, satış ve ilişki odaklı etkinlikler.

Sosyal Medya Neden Turizm Endüstrisi İçin Olmazsa Olmaz Bir Pazarlama Kanalı Olmalıdır?

Turizmde sosyal medya bir reklam kanalı değil, kanıt kanalıdır. Ziyaretçi içeriği, karar yolculuğunun aşamaları, beğeni tuzağı ve yorumların operasyon değeri.

Yerel Yönetimlerde Etkinlik: Bir “Program” Değil, Bir Yönetim Dilidir

Belediyelerde etkinlik bir program maddesi değil, yönetim dilidir. Kalabalık yerine dağılım, süreklilik ve kurumsal hafıza neden daha önemli?

Bütün Dertler Bitti Bu Mu Kaldı? – Turizm Sektöründe Dekarbonizasyon

Turizmi etkileyecek olan iklim tartışması değil, kural değişikliği. Kurumsal seyahat politikaları, etkinliklerde karbon, demiryolu fırsatı ve iletişim riski.

Sağlık Turizmi ve Ekonomik Etkileri

Sağlık turizmi bir güven ürünüdür. Ekonomik etkisi, altyapıya katkısı, ülkeler arası boyutu ve hızlı büyümenin getirdiği aracı zinciri riski üzerine bir değerlendirme.

Destinasyon Nasıl Geliştirilmelidir?

Önce gidilecek bir sebep, sonra anlatım. Destinasyon geliştirmede plan, hedef kitle netliği, deneyim listesi ve ziyaretçi içeriğinin rolü üzerine.

Cari Açığı Turizm Kapatır!

Turizm, kapasitesi zaten kurulu olduğu için döviz getirisi en hızlı alanlardan biri. Kongre turizmi, mevsimsellik, gastronomi ve kayıt dışılık üzerine.

Başarı Yolunda Herkese Kulak Asma!

Tavsiye, veren kişinin deneyiminden gelir. İtirazı ayrıştırmak, kimden tavsiye alındığı ve başarının tek yolu olmadığı üzerine girişimcilere sade bir bakış.

Marka Etkinlikler Gerekiyor!

Ziyaretçi sayısı bir hacim ölçüsü, başarı ölçüsü değil. Kişi başı harcamayı yükseltmek için marka etkinlikler, kayıt dışılık ve koordinasyon neden belirleyici?

Etkinlik Yönetimi Nasıl Olmalıdır?

Etkinlikler kurallar bilinmediği için değil, bilindiği hâlde aksar. Karar sırası, kapsam netliği, yetki devri, yedek plan ve etkinlik sonrası üzerine.

Turizmde Algı Yönetimi ve Başarı

Turizmde algı iletişimden değil deneyimden doğar. Beklenti yönetimi, ideal müşteri, fiyat rekabeti, doğrudan rezervasyon ve yorumların operasyon değeri.

Yerel Yönetimler ve Rekreasyon

Rekreasyon bir hizmet kalemi değil, sosyal politika aracı. Çocuk ve gençlik programları, güvenlik, terapötik rekreasyon ve belediyeler için ilk adımlar.

Turizm Pazarlaması

Destinasyon pazarlaması ile işletme pazarlaması aynı iş değil. Deneyim anlatımı, etkinliğin rolü, kongre pazarı ve esnek kampanya mantığı üzerine.

Rekreasyon Nedir?

Rekreasyon nedir? Serbest zamanın planlanması, alan değil program meselesi olması ve neden bir meslek alanı olduğu üzerine sade bir açıklama.

Restaurant Pazarlaması ve İşletme Kârlılığı

Restoran pazarlaması kime hizmet ettiğinizi netleştirmekle başlar. Rakip, marka, menü, konum fırsatları ve kârlılık üzerine pratik bir bakış.

Yatırımcı Nasıl Etkilenir?

Yatırımcı fikri değil riski değerlendirir. Küçük ama gerçek kanıt, ekip, rakamlar ve doğru yatırımcıyı seçmek üzerine girişimciler için sahadan notlar.

Rekreasyon ve Parklar

Park yapmak ile rekreasyon alanı kurmak aynı şey değil. Yakınlık, program ve süreklilik neden park sayısından daha belirleyici? Belediyeler için somut sorular.

Destinasyon Yönetimi

Destinasyon yönetimi neden tanıtımdan önce gelir? Koordinasyon, ulaşım, altyapı ve yan hizmetlerin ziyaretçi deneyimini nasıl belirlediği üzerine.

Turizm Pazarlaması Üzerine

Turizmde insan önce karar verir, ürünü sonra yaşar. Konumlandırma, tercih nedeni ve doğru ziyaretçiyi çekmek üzerine bir değerlendirme.

Etkinliğin Sürdürülebilirliği Bir Sistem Meselesidir

Sürdürülebilir etkinlik yalnızca çevresel bir mesele değil. Kurumsal hafıza, sistem kurmak ve ekip değişse de devam edebilen organizasyonlar üzerine.

Turizm Sektöründe Kariyer Yapılır mı?

Turizmde tek bir kariyer yolu yok. Gelir yönetiminden destinasyon pazarlamasına, sektörün gerçek tarafları ve nasıl seçim yapılmalı.